P. Szczerbic, IusMunicipale To iest Prawo MieyskieMaydeburskienowo z Lacińskiego y z Niemieckiego na Polski ięzyk z pilnością y wiernie przełożone

P. Szczerbic, IusMunicipale To iest Prawo MieyskieMaydeburskienowo z Lacińskiego y z Niemieckiego na Polski ięzyk z pilnością y wiernie przełożone[…], Lwów 1581.

Dostęp: Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. XVI.F.4335; dostęp online: Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, dostęp online: https://www.dbc.wroc.pl/dlibra/publication/10359/edition/9310 [dostęp 11.09.2022].

Opis: Polski przekład IusMunicipale opracowany i opublikowany w 1581 r. przez lwowskiego syndyka oraz prawoznawcę Pawła Szczerbica (1552-1609). 

Składa się on z: dedykacji skierowanej do sekretarza królewskiego Mikołaja Firleja, przedmowy, przywileju dla Magdeburga wydanego przez władcę niemieckiego Ottona I,uwagidla czytelnika, 140 artykułów zawierających przepisy IusMunicipale, ułożonego w porządku alfabetycznym spisu rzeczowego („regestru wszystkich rzeczy, które się w tych księgach zamykają”) oraz erraty. W sumie zbiór liczy 215 numerowanych stron. Numeracji nie podlegają spis oraz errata. W wydaniu udostępnionym przez Dolnośląską Bibliotekę Cyfrową (sygn. XVI.F.4335) rejestr rzeczowy jest fragmentaryczny. Zawiera on jedynie litery A, B (częściowy brak) oraz S (częściowy brak), T, V, W i Z.
IusMunicipale, obok SpeculumSaxonum(patrz:SpeculumSaxonum Albo Prawo Saskie…) było szeroko wykorzystywane w praktyce sądowej miast, w których podstawę prawną stanowiło prawo sasko-magdeburskie. Zawierało ono normy z zakresu różnych dziedzin prawa, przy czym przeważają w nim uregulowania prawa cywilnego.

Grzegorz M. Kowalski wydał w 2011 r. współczesne opracowanie IusMunicipale (Iusmunicipale, to jest prawo Miejskie Majdeburskie, nowo z łacińskiego i z niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone[BibliothecaIagellonica. Fontes et Studia, t. 20]). Publikacja jest dostępna on-line w Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/147002?locale-attribute=pl [dostęp 11.09.2022]. W 2018 r. opublikował on skorowidz terminów prawniczych IusMunicipale: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/70236 [dostęp 11.09.2022]. Autor wydał również dwutomową edycję SpeculumSaxonumP. Szczerbica (patrz: SpeculumSaxonum Albo Prawo Saskie …).

Najważniejsza literatura:

  1. Kowalski G. M., Paweł Szczerbic, h. Jelita (Koźlerogi) odmienione (1552–1609) [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XLVII, Warszawa – Kraków 2011, s. 397–399.
  2. Kowalski G. M., SpeculumSaxonum w przekładzie Pawła Szczerbica (Lwów 1581) - pomnik prawa miejskiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów, [w:] SpeculumSaxonum, albo Prawo saskie i majdeburskie, porządkiem obiecadła z łacińskich i niemieckich egzemplarzów zebrane a na polski język z pilnością i wiernie przełożone, wyd. G. M. Kowalski, T. 1, Kraków 2016, s. IX-XIV.
  3. Kowalski G. M., Znaczenie twórczości Pawła Szczerbica dla rozwoju kultury prawnej polskiego odrodzenia, [w:] Iusmunicipale, to jest prawo miejskie majdeburskie, nowo z łacińskiego i niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone, wyd. G. M. Kowalski, Kraków 2011, s. IX-XX.
  4. Mikuła M., Prawo miejskie magdeburskie (IusmunicipaleMagdeburgense) w Polsce XIV - pocz. XVI w. Studium o ewolucji i adaptacji prawa, Kraków 2017.
  5. Szczerbic P., Iusmunicipale, to jest prawo miejskie majdeburskie, nowo z łacińskiego i niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone, wyd. G. M. Kowalski, Kraków 2011.
  6. Szczerbic P., SpeculumSaxonum.IusMunicipale. Skorowidz terminów prawniczych, oprac. G. M. Kowalski, Kraków 2018 [BibliothecaIagellonica. Fontes et Studia, t. 33]. 


P. Szczerbic, Ius Municipale To iest Prawo Mieyskie Maydeburskie nowo z Lacińskiego y z Niemieckiego na Polski ięzyk z pilnością y wiernie przełożone[…], Lwów 1581.
Access: Ossoliński National Institute in Wrocław, file reference XVI.F.4335; online access: Lower Silesian Digital Library, online access: https://www.dbc.wroc.pl/dlibra/publication/10359/edition/9310 [accessed 11.09.2022].
 
Description: Polish translation of Ius Municipale created and published in 1581 by Lviv trustee and legal scholar Paweł Szczerbic (1552-1609).
 
It consists of: a dedication addressed to the royal secretary Mikołaj Firlej, a preface, a privilege for Magdeburg issued by the German ruler Otto I, notes for the reader, 140 articles containing the provisions of Ius Municipale, an alphabetical list of subjects ("a register of all things that are enclosed in these books") and errata. In total, the collection consists of 215 numbered pages. The list and errata are not subject to numbering. In the edition made available by the Lower Silesian Digital Library (ref. XVI.F.4335), the subject register is fragmentary. It contains only the letters A, B (partially missing) and S (partially missing), T, V, W and Z.
Ius Municipale, alongside Speculum Saxonum (see: Speculum Saxonum Albo Prawo Saskie…) was widely used in the judicial practice of cities in which the legal basis was Saxon-Magdeburg law. It contained norms from various areas of law, with civil law regulations prevailing in it.
 
In 2011, Grzegorz M. Kowalski published a contemporary work Ius Municipale (Ius municipale, to jest prawo Miejskie Majdeburskie, nowo z łacińskiego i z niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone [BibliothecaIagellonica. Fontes et Studia, vol. 20]). The publication is available online in the Jagiellonian University Repository: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/147002?locale-attribute=pl [accessed 11/09/2022]. In 2018, he published an index of legal terms of Ius Municipale: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/70236 [accessed 11/09/2022]. The author also published a two-volume edition of Speculum Saxonum by P. Szczerbic (see: Speculum Saxonum Albo Prawo Saskie …).
 
Most important literature:
  1. Kowalski G. M., Paweł Szczerbic, h. Jelita (Koźlerogi) odmienione (1552–1609) [in:] Polski Słownik Biograficzny, vol. XLVII, Warszawa – Kraków 2011, pp. 397–399.
  2. Kowalski G. M., SpeculumSaxonum w przekładzie Pawła Szczerbica (Lwów 1581) - pomnik prawa miejskiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów, [in:] Speculum Saxonum, albo Prawo saskie i majdeburskie, porządkiem obiecadła z łacińskich i niemieckich egzemplarzów zebrane a na polski język z pilnością i wiernie przełożone, ed. by G. M. Kowalski, T. 1, Kraków 2016, pp. IX-XIV.
  3. Kowalski G. M., Znaczenie twórczości Pawła Szczerbica dla rozwoju kultury prawnej polskiego odrodzenia, [in:] Ius municipale, to jest prawo miejskie majdeburskie, nowo z łacińskiego i niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone, ed. by G. M. Kowalski, Kraków 2011, pp. IX-XX.
  4. Mikuła M., Prawo miejskie magdeburskie (Ius municipale Magdeburgense) w Polsce XIV - pocz. XVI w. Studium o ewolucji i adaptacji prawa, Kraków 2017.
  5. Szczerbic P., Ius municipale, to jest prawo miejskie majdeburskie, nowo z łacińskiego i niemieckiego na polski język z pilnością i wiernie przełożone, ed. by G. M. Kowalski, Kraków 2011.
  6. Szczerbic P., Speculum Saxonum. Ius Municipale. Skorowidz terminów prawniczych, ed. by. G. M. Kowalski, Kraków 2018 [BibliothecaIagellonica. Fontes et Studia, vol. 33].

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Constitutio Criminalis Theresiana oder der [...] Majestät Maria Theresia […] peinliche Gerichtsordnung, Wien 1769.

Obraz
Zbiór prawa karnego powstały z inicjatywy władczyni austriackiej Marii Teresy Habsburg (1717-1780) w 1768 r. W zamierzeniu miał on zastąpić dotychczas obowiązujące w tym zakresie prawo zwyczajowe oraz stanowione.  Theresiana zawierała 105 artykułów, niekiedy bardzo rozbudowanych. Dzieliła się na dwie części. Pierwsza w zamierzeniu miała pełnić rolę przepisów ogólnych, w drugiej skupiono się na konkretnych czynach zabronionych i sankcjach za ich popełnienie.  W ostatecznym kształcie, stanowiła ona zmodyfikowaną wersję Caroliny z 1532 r. Tym samym uwzględniono w niej instytucje analogii, zakres odpowiedzialności uzależniony od kondycji stanowej sprawcy przestępstwa, podział przestępstw na publiczne, prywatne i mieszane oraz inne instytucje znane z Caroliny. Generalnie, nie uwzględniono w niej postulatów oświeceniowych, w tym humanitaryzmu. W konsekwencji podlegał on krytyce myślicieli okresu.  Na terenie monarchii habsburskiej obowiązywała ona do czasu zastąpienia jej przez...
Read more »

Góry Szubieniczne koło Domanic

Obraz
          Miejscowość Domanice (niem. Domanze) leży na północny-wschód od Świdnicy. Na wschód od centrum wsi, w kierunku Chwałowa znajdują się dwie Góry Szubieniczne. Na jednej z rękopiśmiennych map z II połowy XVIII stulecia zaznaczono „Alter Galgenberg” (Stary Galgenberg) oraz „Neue Galgenberg” (Nowy Galgenberg), przy czym sygnaturka szubienicy pojawia się jedynie na tzw. Nowym Galgenbergu, na kilku mapach ilustrujących działania wojenne podczas wojen śląskich (1740-1763). Pozostaje pytanie dlaczego domanickie miejsce straceń zostało przeniesione? Stary plac kaźni znajdował się przy granicy z wsią Chwałów, dziś jest to wyrobisko. Przypuszczać można, że decyzję o jego relokacji podjęto w związku ze słabą widocznością miejsca straceń z szubienicą, na co wskazują ustalenia Macieja Kwiatkowskiego (niżej).  Na podstawie orzeczeń Praskiej Izby Apelacyjnej wiemy, że w 1729 r. ówczesny właściciel Domanic baron Karl Ferdinand von Seherr-Thoss wystąpił do pr...
Read more »

KARA KUNY

Obraz
          Kuna (niem. Halseisen) - to metalowa obręcz przytwierdzona najczęściej do budynku użyteczności publicznej, a więc obok wejścia do ratusza, na teren przykościelny lub do samego kościoła, ale też karczmy. Kara kuny polegała na założeniu jej skazanemu/nej na szyję, co skutkowało wystawieniem na widok publiczny przez określony czas. Kara ta, jako sankcja przewidziana za drobne przewinienia, nie zawsze była zapisywana w podstawowych kodyfikacjach prawa miejskiego. Często łączono ją z karami kościelnymi, a więc np. klęczeniem przed ołtarzem w czasie trwania nabożeństwa ze świecą w dłoniach. Warto zaznaczyć, że na wsi sądy bardzo często posługiwały się tym urządzeniem zawieszonym przy portalach lub na fasadach kościołów parafialnych lub przy bramach wejściowych na teren przykościelny. Natomiast w miastach metalowe obręcze umieszczano przeważnie przy portalach ratuszy, a karę odbywano w dni targowe. Należy rozróżnić jednak umieszczenie kuny w jednym z ww....
Read more »