Porządek sądów y spraw Mieyskich Prawa Maydeburskiego

B. Groicki, Porządek sądów y spraw Mieyskich Prawa Maydeburskiego […], Kraków 1562.

Dostęp: Polska Akademia Nauk Biblioteka Kórnicka, sygn. Cim. Qu. 2233; Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, dostęp online: https://wbc.poznan.pl/dlibra/publication/506883/ [dostęp 29.03.2023 r.]

Opis: Dzieło krakowskiego prawoznawcy Bartłomieja Groickiego, wydane po raz pierwszy w 1559 r. Zawierało one usystematyzowane zasady dotyczące stosowanego w Koronie procesu, w tym procesu karnego. Dzięki użytemu przez autora językowi polskiemu, zamiast stosowanej powszechnie w podobnych pracach łaciny, niezwykle popularne w miastach polskich.

W pierwszej części Porządku sądów B. Groicki omówił różnorodne kwestie odnoszące się do: podziałów prawa wg przyjmowanych wówczas koncepcji (Boże-przyrodzone-ludzkie; duchowne-świeckie), organów wymiaru sprawiedliwości, sądowych oraz urzędników miejskich, zastępców procesowych, stron postępowania, Żydów i żebraków.

Część druga (wtóra) poświęcona została poszczególnym typom sądów funkcjonujących w Polsce oraz różnorodnym kwestiom z zakresu prawa materialnego i procesowego jak. Np. problematyka powołania przy mężobójstwie czy przyczyny dopuszczające możliwość wydziedziczenia dzieci.

W części trzeciej uregulowano zróżnicowane kwestie prawa procesowego jak: prawa i obowiązki stron, pozew i zapozwanie,  ekscepcje procesowe, rękojmia sądowa, środki dowodowe (świadkowie, dokumenty, przysięgi), uwięzienie, urzędowym zajęciu rzeczy, apelacja, egzekucja wyroku oraz kosztach postępowania. Ponadto umieszczono w niej zasady odnoszące się do zobowiązań, inwentarzy spadkowych, pokrewieństwie, powinowactwie i spadkobraniu.

Księga czwarta Postępku sądów zawierała ściśle zasady odnoszące się do prawa i postępowania karnego. Podobnie jak w wypadku innego dzieła B. Groickiego Porządku sądów około karania na gardle, dużo uwagi poświęcił w tym miejscu autor torturom stosowanym w procesie. W dalszej kolejności odniósł się on do tematyki kary śmierci oraz poszczególnych czynów zabronionych: kradzieży, cudzołóstwa i mężobójstwa.

W 1953 r. opublikowany został współczesny przekład dzieła pt. Porządek sądów i spraw miejskich prawa majdeburskiego w Koronie Polskiej.

Najważniejsza literatura: 

1. B. Groicki, Porządek sądów i spraw miejskich prawa majdeburskiego w Koronie Polskiej, Warszawa 1953.

---

B. Groicki, Porządek sądów y spraw Mieyskich Prawa Maydeburskiego […], Kraków 1562. 

Access: Polish Academy of Sciences Kórnik Library, file reference number Cim. Qu. 2233; Wielkopolska Digital Library, online access: https://wbc.poznan.pl/dlibra/publication/506883/ [accessed 29.03.2023] 

Description: The work of the Krakow jurist Bartłomiej Groicki, first published in 1559. It contained systematized regulations regarding the process used in the Crown, including criminal proceedings. Thanks to the Polish language used by the author, instead of Latin commonly used in similar works, it was extremely popular in Polish cities. 

In the first part of the Porządek sądów, B. Groicki discussed various issues related to: divisions of law according to the concepts accepted at the time (Divine-natural-human; spiritual-secular), judicial authorities, courts and city officials, legal representatives, parties to the proceedings, Jews and beggars. 

The second part is devoted to the individual types of courts operating in Poland and various issues in the field of material and procedural law, such as the issue of appointment in the case of murder or reasons allowing for the possibility of disinheriting children. 

The third part regulates various issues of procedural law, such as: the rights and obligations of the parties, the claim, procedural exemptions, judicial guarantee, evidence (witnesses, documents, oaths), imprisonment, official seizure of things, appeal, execution of the sentence and costs of the proceedings. It also contains rules relating to obligations, estate inventories, kinship, affinity and inheritance. 

Book four of the Porządek sądów contained strictly the regulations relating to criminal law and procedure. As in the case of another work by B. Groicki, the Porządek sądów około karania na gardles, the author devoted much attention here to torture used in the process. He then addressed the subject of the death penalty and individual prohibited acts: theft, adultery and murder. 

In 1953, a modern translation of the work entitled Porządek sądów i spraw miejskich prawa majdeburskiego w Koronie Polskiej was published. 

Most important literature:

B. Groicki, Porządek sądów i spraw miejskich prawa majdeburskiego w Koronie Polskiej, Warszawa 1953.