Forma procesu karnego ugruntowana w europejskiej, w tym polskiej, praktyce sądowej wraz z wydaniem i upowszechnieniem się Constitutio Criminalis Carolina  (1532 r.). W przeciwieństwie do starszych rozwiązań procesowych, w nowej procedurze, postępowanie wszczynano z urzędu ( ex officio ), miało ono charakter tajny i pisemny, najważniejsze funkcje pełnił w nim sędzia (wykonujący również zadania śledczego, oskarżyciela i obrońcy), zaś decyzja co do winy oskarżonego (lub jej braku) oparta była na legalnej teorii dowodowej. Sama nazwa procesu pochodziła od łacińskiego terminu „ inquisitio ”, co oznacza „badanie”, „dochodzenie”, „śledztwo”.                 W Polsce tłumaczenia Caroliny na język ojczysty podjął się krakowski prawoznawca Bartłomiej Groicki („ Postępek sądów około karania na gardle ”). W szybkim czasie zyskało uznanie praktyków prawa.       ...