Źródła prawa

Popularne posty z tego bloga

Constitutio Criminalis Theresiana oder der [...] Majestät Maria Theresia […] peinliche Gerichtsordnung, Wien 1769.

Obraz
Zbiór prawa karnego powstały z inicjatywy władczyni austriackiej Marii Teresy Habsburg (1717-1780) w 1768 r. W zamierzeniu miał on zastąpić dotychczas obowiązujące w tym zakresie prawo zwyczajowe oraz stanowione.  Theresiana zawierała 105 artykułów, niekiedy bardzo rozbudowanych. Dzieliła się na dwie części. Pierwsza w zamierzeniu miała pełnić rolę przepisów ogólnych, w drugiej skupiono się na konkretnych czynach zabronionych i sankcjach za ich popełnienie.  W ostatecznym kształcie, stanowiła ona zmodyfikowaną wersję Caroliny z 1532 r. Tym samym uwzględniono w niej instytucje analogii, zakres odpowiedzialności uzależniony od kondycji stanowej sprawcy przestępstwa, podział przestępstw na publiczne, prywatne i mieszane oraz inne instytucje znane z Caroliny. Generalnie, nie uwzględniono w niej postulatów oświeceniowych, w tym humanitaryzmu. W konsekwencji podlegał on krytyce myślicieli okresu.  Na terenie monarchii habsburskiej obowiązywała ona do czasu zastąpienia jej przez...
Read more »

Przywilej chełmiński (Privilegium Culmense)

Obraz
Przywilej chełmiński został wydany przez władze Zakonu Krzyżackiego jako akt lokacyjny dla dwóch miast tj. Chełmna i Torunia w 1233 r. Odnowiono go w 1251 r.  Wprowadził on jako obowiązujące prawo magdeburskie. Natomiast zmodyfikowano w nim pierwotne zasady tego systemu. Dotyczyło to w szczególności sposobu dziedziczenia tj. wprowadzenia sukcesji flamandzkiej umożliwiającej dziedziczenie córkom zmarłego (art. 10). Z tej instytucji wykształciła się następnie chełmińska wspólność majątkowa, uprawniająca wdowca lub wdowę do ½ wspólnego majątku po śmierci współmałżonka/współmałżonki.  W zakresie prawa karnego i procedury karnej mieszczanom obu miast nadano prawo do wyboru własnych sędziów, sędziowie mieli prawo do zmniejszania grożących kar (w sprawach mniejszych) i obniżono kary stosowane w prawie magdeburskim do połowy (art. 1, 4).  Przywilej ugruntował obowiązywanie prawa magdeburskiego w Prusach. Na jego podstawie recypowano inne źródła tego systemu prawa, w tym pochodząc...
Read more »

Proces inkwizycyjny

               Forma procesu karnego ugruntowana w europejskiej, w tym polskiej, praktyce sądowej wraz z wydaniem i upowszechnieniem się Constitutio Criminalis Carolina  (1532 r.). W przeciwieństwie do starszych rozwiązań procesowych, w nowej procedurze, postępowanie wszczynano z urzędu ( ex officio ), miało ono charakter tajny i pisemny, najważniejsze funkcje pełnił w nim sędzia (wykonujący również zadania śledczego, oskarżyciela i obrońcy), zaś decyzja co do winy oskarżonego (lub jej braku) oparta była na legalnej teorii dowodowej. Sama nazwa procesu pochodziła od łacińskiego terminu „ inquisitio ”, co oznacza „badanie”, „dochodzenie”, „śledztwo”.                 W Polsce tłumaczenia Caroliny na język ojczysty podjął się krakowski prawoznawca Bartłomiej Groicki („ Postępek sądów około karania na gardle ”). W szybkim czasie zyskało uznanie praktyków prawa.       ...
Read more »