Miejsce straceń we wsi Krzyżowa koło Świdnicy

 

Na północ od centrum Krzyżowej (niem. Kreisau) znajduje się wzniesienie, dziś częściowo przekształcone działalnością człowieka. Na mapach przed 1945 r. nosiło ono nazwę Galgenberg, a więc Góra Szubieniczna (dziś Wiatrołom 278 m n.p.m.) i w przeszłości wykonywano tutaj wyroki śmierci. Nie wiadomo jednak w jakiej formie i z jakiego materiału, ani nawet kiedy wzniesiono tutaj szubienicę. Być może nastąpiło to w związku z egzekucją, jaka mogła mieć tutaj miejsce w 1724 r. lub na początku 1725 roku. Znany jest wyrok z 26 września 1724 r. wydany przez Praską Izbę Apelacyjną w sprawie Gottfrieda Seÿboldta (Seibolda), którego skazano na ścięcie mieczem, następnie jego ciało miało zostać umieszczone na kole egzekucyjnym osadzonym na palu, a głowa nabita na żerdź i ustawiona obok niego. Z praktyki z innych ośrodków wiemy, że nawet jeśli egzekucja skazańca nie miała być wykonana na szubienicy, to w praktyce ten obiekt był także wznoszony jako symbol jurysdykcji miejscowego właściciela. Był nim wówczas Sigmund von Zedlitz (1659–1726), który wysłał akta sprawy kryminalnej do Pragi celem jej rozstrzygnięcia. Zwrotny dokument kierowano do miejscowego sądu i właśnie wspomnianego von Zedlitza. To ten sam, który w latach 1712-1726 był budowniczym istniejącego do dziś pałacu, z którego Góra Szubieniczna była doskonale widoczna. Wiadomo też, że wspomniany skazaniec został osądzony za morderstwo. Wyrok został zapewne wykonany przez świdnickiego kata.

            Oprócz Góry Szubienicznej na południowy-zachód od wsi, pomiędzy Krzyżową a wsią Wieruszów, znajduje się inny obszar związany z katem i jego ludźmi. Chodzi o tzw. Schinderbusch, a więc zarośla rakarskie. Sądząc po nazwie to tutaj grzebano padlinę z okolicznych miejscowości. Nadzór nad tym procederem sprawował mistrz katowski, a faktyczne prace zostawiał swoim ludziom (pachołkom).

[Daniel Wojtucki]

Ilustracje:

Fragment mapy rękopiśmiennej, na której zaznaczono Galgenberg (Góra Szubieniczna) koło Krzyżowej. Zbiory: Staatsbibliothek zu Berlin, Kartenabteilung, sygn. IIIC, Kart N 15140, arkusz nr 64.

Fragment wyroku Praskiej Izby Apelacyjnej w sprawie mordercy. Zbiory: Archiwum Narodowe w Pradze, Apelační soud, sygn. 271, k. 165v-166r. Fot. D. Wojtucki.

Dawna Góra Szubieniczna, na trzecim planie widoczne zabudowania Świdnicy (zdjęcie z drona). Fot. D. Wojtucki.

Dawna Góra Szubieniczna i widok na wieś Krzyżowa (zdjęcie z drona). Fot. D. Wojtucki.