Posty

Lipa – funkcje sądowe i ochronne

Obraz
               Miejsca, gdzie sprawowano sądy zarówno karne, ale też wydawano orzeczenia w sprawach cywilnych i majątkowych były różne. W wiekach średnich niektóre z nich odbywały się pod gołym niebem. Jak pisze Heiner Lück: „ w średniowieczu sądy często odbywały się w cieniu drzew, ponieważ obowiązywał nakaz prowadzenia rozpraw pod gołym niebem. Pojedyncze drzewa lub grupy drzew sadzone w celu ochrony miejsc sądowych to najczęściej lipy, wiązy, dęby, świerki i jesiony. Zdecydowanie dominowała lipa, której przesądy przypisywały szczególne, różnorodne i silne właściwości magiczne. Uważano bowiem, że pod lipą jest się najlepiej chronionym przed uderzeniem pioruna. O wyborze lipy jako drzewa sądowego z pewnością decydowały również jej wysoki wzrost, szybki rozwój, długa żywotność sięgająca kilkuset lat oraz gęsta korona. Ponadto lipa stosunkowo dobrze znosi ingerencję człowieka [….] . Ścisły związek między lipą a sądem wyraża się w niektórych re...

Graniczny palimpsest. Znaki graniczne obszarów wsi Łączna i Różana w dawnych dobrach Hochbergów

Obraz
Oznaczenie dawnych dóbr rodu Hochbergów z Książa (Herrschaft Fürstenstein) wokół wsi Łączna (niem. Raspenau) i Różana (niem. Rosenau) leżących w obecnym powiecie wałbrzyskim jest dobrym przykładem „długiego trwania” linii delimitacyjnych oraz zmian i przenikania się form oznaczania granic. Granice tego majątku można rozpatrywać na kilku poziomach. Nie była ona bowiem tylko granicą dóbr należących od 1509 r. do Hochbergów – nowych właścicieli Książa. Przejęcie przez nich podwałbrzyskiego zamku wraz z obiema miejscowościami, świadczy o tym, że związek obu wsi z Książem posiadał proweniencję co najmniej XV-wieczną. Same wsie powstały nieco wcześniej. Łączna po raz pierwszy wzmiankowana została w źródłach w 1302 r., a Różana w 1389 r. Zachodnia i północna cześć granicy tego obszaru stanowiła również granicę między weichbildami bolkowskim i świdnickim, potem aż do 1741 r. bolkowsko-kamiennogórskim i świdnickim. Zarządzeniem króla Prus i nowego władcy Śląska, Fryderyka II, w 1741 r. wp...

Miejsce straceń we wsi Krzyżowa koło Świdnicy

Obraz
  Na północ od centrum Krzyżowej (niem. Kreisau) znajduje się wzniesienie, dziś częściowo przekształcone działalnością człowieka. Na mapach przed 1945 r. nosiło ono nazwę Galgenberg , a więc Góra Szubieniczna (dziś Wiatrołom 278 m n.p.m.) i w przeszłości wykonywano tutaj wyroki śmierci. Nie wiadomo jednak w jakiej formie i z jakiego materiału, ani nawet kiedy wzniesiono tutaj szubienicę. Być może nastąpiło to w związku z egzekucją, jaka mogła mieć tutaj miejsce w 1724 r. lub na początku 1725 roku. Znany jest wyrok z 26 września 1724 r. wydany przez Praską Izbę Apelacyjną w sprawie Gottfrieda Seÿboldta (Seibolda), którego skazano na ścięcie mieczem, następnie jego ciało miało zostać umieszczone na kole egzekucyjnym osadzonym na palu, a głowa nabita na żerdź i ustawiona obok niego. Z praktyki z innych ośrodków wiemy, że nawet jeśli egzekucja skazańca nie miała być wykonana na szubienicy, to w praktyce ten obiekt był także wznoszony jako symbol jurysdykcji miejscowego właściciela. Był...